Chi tiết tin tức

Chăm Sóc & Phòng chống Rét Cho Vật Nuôi Mùa lạnh

 

Lãnh thổ Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới nhưng khí hậu Việt Nam phân bố thành 3 vùng khí hậu riêng biệt theo Phân lọai khí hậu Koppen: :

 

1. Miền bắc: mang khí hậu cận nhiệt đới ẩm, kiểu khí hậu này thông thường xảy ra ở các bờ biển phía đông từ tháng 10 AL cho đến hết tháng 3 AL .Mùa đông có thể khô và lạnh hơn so với các khu vực khác, do hệ thống áp cao Siberi, và mùa hè rất ẩm ướt do ảnh hưởng của gió

 

2. Bắc trung bộ: là khí hậu Nhiệt đớn gío mùa, kiều khí hậu này có tháng khô nhất (diễn ra gần như ngay thời điểm hay chỉ ngay sau khi có đông chí cho nửa đó của đường xích đạo) với lượng giáng thủy ít hơn 60 mm . Bị ảnh giữ 02 vùng khí hậu cận nhiệt đời ấm và Nhiệt đới gió mùa nên thường có mưa gây ẩm ướt

 

3. Miền nam và nam trung bộ: mang đặc điểm nhiệt đới xavan, kiểu khí hậu mùa khô rõ rệt, với tháng khô nhất có lượng giáng thủy nhỏ hơn 60 mm . Mùa lạnh thường xả ra từ tháng 10 AL hết tháng 12 AL

 

Thời tiết lạnh hoặc nhiệt đô thay đổi gây ảnh hưởng rất lớn hầu hết các loài động thực vật. Vì vậy vật nuôi chịu ảnh hưởng theo từng vùng và nhiệt độ  .Vào mùa lạnh, trâu bò và các loại gia súc, gia cầm, thủy sản bị gầy yếu và dịch bệnh bùng phát và phát triển mạnh bắt đầu từ thời gian chuyển mùa. Đặc biệt dịch bệnh phát triển do vi khuẩn lây qua đường hô hấp, virus bùng phát mạnh và gây chết vật nuôi hàng loạt , vì thế biện pháp phòng bệnh tổng hợp và tăng cường dinh dưỡng cho vật nuôi rất cần thiết , để giảm thiểu thiệt hại và đạt hiệu quả kinh tế cao cho hô nuôi.

 

 

Đối với vật nuôi máu nóng và máu lạnh

 

Hầu hết các loài động vật trên cạn như nuôi trâu bò và các loại gia súc, gia cầm đều bị ảnh hưởng .Tác động mạnh lên xương và đường ruột .Thời tiết lạnh hàm lượng Lipit trong máu tăng cao làm axit uric trong máu bị kết tủa lắng đọng vào khớp xương gây viêm khớp và cứng khớp . là giảm khả năng tiêu hóa thức ăn do tá tràng và ruột non không tổng hợp các protein chuyên chở, giúp canxi di chuyển chủ động qua màng ruột , Vật nuôi phát bệnh và chết

 

Đặc biệt loài động vật máu lạnh như rắn, trăn, kỳ đà , thằn lằn vốn có biên độ thân nhiệt thấp sức chịu lạnh kém và chỉ phát triển trong điều kiện nhiệt độ tăng, chúng bị tác động rất mạnh khi biến đổi khí hậu , hầu hết không chịu được lạnh khi nhiệt độ dưới 200C nên thường hay tìm hang trú ẩn và ngủ đông, chúng có nguy cơ bị tuyệt chủng khi nhiệt độ tăng cao hoặc giảm mạnh dưới tác động của biến đổi khí hậu. Mùa lạnh các yếu tố gây bệnh như vi khuẩn, virus dễ dàng tấn công thường lây qua đường hô hấp. Các bệnh thông thường hay bị nhiễm và bùng phát dịch bệnh thường xảy ra trong mùa lạnh như viêm phổi , phù thận và nhiễm trùng đường tiêu hóa  

 

Nguyên nhân:

- Chuồng trại ẩm ướt, chuồng nuôi không đúng kỹ thuật, mất vệ sinh, không được che chắn kỹ

- Môi trường nuôi vật nuôi  ,nước ao nuôi dơ bần mất vệ sinh

- Thiếu thức ăn, mất cân bằng dinh dưỡng

 

Hướng khắc phục:


* Với trâm bò, gia súc gia cầm, thủy cầm

- Xây dựng chuồng trại chắn gió lạnh cho gia súc, gia cầm . Không thả rông trâu bò, gia súc, gia cầm

- Với trâu bò chủ động trồng cỏ, ngô, dự trữ thức ăn, ủ urê hoặc ủ chua, bổ sung dưỡng chất, khoáng chất, vitamin vào thức ăn

- Áp dụng biện pháp phòng dịch tiêm chủng vacin cho vật nuôi dòng màu nóng , gia cầm, thủy cầm đúng lịch mùa vụ 

- Tăng gấp đôi lượng men tiêu hóa và vitamin vào khẩu phần thức ăn tùy theo liều lượng chỉ định của mỗi loài vật nuôi

- Hạn chế vận chuyển vặt nuôi từ vùng này sang vùng khác

- Đảm bảo nguồn thức ăn sạch, tập chung cho ăn no 

- Hạn chế khách tham quan vào trại

- Sát khuẩn kỹ, tiêu độc khử trùng dụng cụ chăn nuôi 

 

 

Với động vật máu lạnh trăn ,rắn, kỳ đà  

- Che chắn chuống trại , tránh gió Đông Bắc thổi vào khu vực nuôi trăn ,rắn, kỳ đà .Nên làm hang, bỏ thêm lá dừa khô, khăn sạch hoặc ống nhựa loại phi 90-120  bỏ vào chuồng nuôi để chúng vào tránh rét .Hoặc sưởi ấm bằng hệ thống sưởi bằng điện từ hoặc thủy nhiệt, tranh thủ cho tắm nắng và sát trùng ngòai da khi trời nắng

- Cho uống kháng sinh phòng bệnh đầy đủ 

- Tăng gấp đôi lượng men tiêu hóa và vitamin vào khẩu phần thức ăn tùy theo liều lượng chỉ định của mỗi loài vật nuôi

- Đảm bảo nguồn thức ăn sạch, tập chung cho ăn no , nhiều bữa và ăn no 01 tháng từ trước khi chuyển mùa

- Hạn chế vận chuyển vặt nuôi từ vùng này sang vùng khác, không thu mua và nhập đàn từ từ trại nuôi khác

- Hạn chế khách tham quan vào trại

- Sát khuẩn kỹ, tiêu độc khử trùng dụng cụ chăn nuôi 

 

Đối với thủy sản

 

Một số loài cá được thuần hoá và có sức chịu lạnh tốt, có thể chịu được nhiệt độ thấp dưới 100C, nhưng cần chăm sóc kỹ như: trắm cỏ, mè trắng, mè hoa, chép lai, trôi Ấn Độ, Mrigal, trôi Trường Giang, ếch Thái Lan, Tôm càng xanh

Các loài cá ít chịu lạnh, khi thiệt độ xuống dưới 150C cá bỏ ăn, ngủ đông .Chịu lạnh rất kém, dễ bi chết hàng loạt khi nhiệt độ thấp dưới 100C như: rô phi, chim trắng, rô đồng, tra, ba sa, cá lóc, cá chuối, trê lai, ếch đồng, cua đinh..

 

Nguyên nhân:

- Môi trường nước và ao nuôi mất vệ sinh do không xử lý tốt nước nuôi và đáy ao

- Ao không được che chắn kỹ, các chất bẩn trên bờ chảy xuống ao nuôi

- Thiếu thức ăn, mất cân bằng dinh dưỡng

 

Hướng khắc phục

- Chú ý nên lấy nước và thay nước vào ao nuôi khi triều cường đã đạt đỉnh và bắt đầu dựt xuống, tránh lấy nước vô khi nước đang lên . Do dòng chảy của sông bị thay đổi, các hồ đập xã lũ nhiều, nước dâng cao gây ngập, ép phèn nên dòng chảy chảy nhanh hơn bình thường và xuống chậm hơn các tháng . Các chất bẩn trên bờ chảy xuống sông mang theo nhiều vi khuấn, đáy sông thường bị nước cuộn lên mang theo nhiều rác và vi sinh vật có hại. Thông thường xảy ra vào các tháng 10-11-12 đây thường là những tháng thời tiết lạnh dễ gây bệnh cho các loài thủy sản.

- Vi sinh đáy ao hoặc siphông đáy "hút bùn đáy ao", xử lý nước bằng muối hột 1-2 kg /3.000m3 + Extra Odyl 1 lít 30.000m3  .CuSO"Sulfat đồng" cho vô túi vải treo ở góc theo tỷ lệ 1 kg / 30.000m3 . Đồi với tôm tăng cường chạy quạt nước để tăng thêm oxy

- Không nuôi ở những ao ngoài đồng trống . Thả nuôi ở những ao ban ngày có nắng mặt trời, có cây cối hoặc nhà che chắn gió Đông Bắc, nếu không phải đào sâu hơn các ao khác 0,5m và giữ mức nước cao chống rét cho cá và đào giếng ở các góc ao để cá trú rét

- Khi nhiệt độ nước xuống thấp 80 – 140C, nâng cao mức nước ao từ 1,5 - 2,5m để giữ ổn định nhiệt độ nước trong ao nuôi

- Che phủ và tạo chỗ trú rét trong ao ,dùng một hoặc kết hợp một vài cách như làm giàn tre trên mặt ao, phủ kín bằng nilon, lá dừa để che gió và giữ nhiệt, thả thêm lục bình (Bèo tây) 30-40% mắt nước

- Rơm rạ phun nước vôi rồi phơi khô để sát trùng. Bó rạ thành những bó nhỏ, thả xuống các góc ao và xung quanh bờ ao. Khi rơm rạ bị phân hủy, vớt lên và thay lượt rơm rạ khác

- Đào giếng sâu ở giữa hoặc góc ao “hướng Bắc”  ,đường kính 1,2 - 1,5m 

- Hoặc cho rơm, rạ vào đầy các sọt tre rồi cắm cọc dìm xuống đáy ao ,bó các túm bao tải dứa để ở các góc ao.

- Với cá khi nhiệt độ nước xuống dưới 180C, ngừng cho cá ăn, không đánh bắt. dùng vôi bột và CuSO4 "Sulfat đồng" cho vào túi vải treo ở nơi cho ăn để diệt trùng và nấm gây bệnh .Định kỳ hai tuần một lần bón vôi (pha nước và tạt 1kg vôi bột/100 m3) để khử trùng, giảm phèn cho ao

- Với ếch nên làm hang bằng đất hoặc ống nhựa, ống tre, có một đầu rỗng, các ống này dài 0,5 - 0,6m, đường kính 0,15 - 0,16m, bó thành từng bó 5 - 6 cái cho ếch chui vào trú, ống đặt ở góc hoặc thành bờ ao, trên ống dùng rơm rạ phủ để chắn gió cho ếch. Dùng lá dừa khô tạo thành những ụ ở những chỗ ếch thường nằm để ếch chui vào tránh rét

 

 

Qui trình chăm sóc vật nuôi trước và sau mùa Lạnh, mùa nóng và khi chuyển mùa

 


Khi thời tiết thay đổi là điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh bùng phát, đặc biệt các bệnh cúm và bệnh lây qua đường hô hấp. Điều kiện thời tiết lạnh vật nuôi thường ủ bệnh trong một thời gian gian nhất định và bùng phát dịch mạnh khi chuyển mùa. Vì vậy nhu cầu tăng sức đề kháng cho vật nuôi rất cần thiết trong việc phòng chống dịch bệnh là rất quan trọng.

 

Bên cạnh việc phải cung cấp đủ thức ăn sạch và cân bằng các chất dinh dưỡng thì việc bổ sung nước, men tiêu hóa và vitamin vào khẩu phần ăn hàng ngày là rất quan trọng đối với vật nuôi

 

 

Bổ sung Men tiêu hóa, vitamin và nước cho vật nuôi trong mùa lạnh, mùa nóng

Nguyên nhân thiếu nước và vitamin trong mùa lạnh là do giảm dịch ruột giúp hóa tiêu hóa thức ăn, vật nuôi dơi vào trạng thái ngủ đông ít hoạt  động, chuồng nuôi không che chắn gío kỹ làm vật nuôi lạnh.

 

 

Bổ sung nước đầy đủ

Cơ thể vật nuôi có đến 75% trọng lượng cơ thể là nước. Và nước giữ nhiều vai trò quan trọng trong hoạt động sinh lý của vật nuôi và thường xuyên được bài tiết ra ngoài.  Hàng ngày vật nuôi cần uống đủ nước để bù vào lượng nước được bài tiết ra khỏi cơ thể (qua nước tiểu, mồ hôi, hơi thở...). Vào mùa hè khí hậu nóng bức hoặc đối với vật nuôi họat động mạnh như trâu bò, gia súc, lượng nước uống vào mỗi ngày đòi hỏi 20%-30% trọng lượng cơ thể. Nước nhất thiết phải được cung cấp đầy đủ để duy trì khối lượng tuần hoàn của máu, giúp tạo môi trường vận chuyển và chuyển hóa các chất dinh dưỡng, đặc biệt giúp điều hòa thân nhiệt... Nếu nước không được cung cấp đủ, có thể sẽ dẫn đến một số rối loạn trong cơ thể, đặc biệt nếu uống nước quá ít dễ có nguy cơ teo thận , táo bón . Vì vậy cần duy trì đủ lượng nước cần thiết cho vật nuôi mỗi ngày

 

 

 

Vai trò của vitamin

Thời tiết lạnh, ngoài việc không cung cấp đủ nước vật nuôi thường dẫn đến thiếu vitamin C và các vitamine thiết yếu. Trong đó, vitamin C đã được thừa nhận là rất cần thiết cho sự tạo thành collagen, chỉnh sửa mô trong cơ thể vật nuôi và tham gia vào nhiều phản ứng chuyển hóa. Ðặc biệt, vitamin C có vai trò quan trọng trong chức năng miễn dịch, giúp cơ thể tăng sức đề kháng chống nhiễm khuẩn. Như vậy, vitamin C có tác dụng giúp vết thương mau lành (do giúp tạo collagen), dùng để phòng các bệnh lây qua đường hô hấp (do giúp cơ thể tăng sức đề kháng chống nhiễm khuẩn). Vì vậy , mùa lạnh hợac nóng rất cần bổ sung vitamin C. Trong khi vào mùa lạnh các bệnh cúm và các bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp bùng phát rất mạnh ,nên rất cần thiết bổ sung với liều cao vitamine C và các vitamine thiết yếu khác để tăng sức đề kháng, đối với trâu bò có thể ủ men chua thay cho vitamine C

 

Do cơ thể vật nuôi không tổng hợp được vitamin, vì vậy cần được cung cấp vitamin thông qua các thức ăn, thức uống. Trên lý thuyết, nếu cho vật nuôi ăn uống đầy đủ và cân bằng dưỡng chất thì không sợ thiếu vitamin. Hoặc do sự hấp thu ở đường tiêu hóa kém nên dù ăn uống đầy đủ cơ thể vẫn có thể thiếu vitamin. Ðặc biệt, một số đối tượng vật nuôi thường có nguy cơ thiếu vitamin như động vật bò sát  ,động máu lạnh nên rất cần phải bổ sung vitamin bằng thuốc

 

 

Vai trò của Men tiêu hóa

Là hỗn hợp các enzyme khác nhau do cơ thể tiết ra, có tác dụng chuyển hóa các chất trong thức ăn gồm chất bột đường (glucid), chất đạm (protein), chất béo (lipid). Chúng được tiết từ các cơ quan khác nhau trong hệ thống đường tiêu hóa.

 

Dạ dày tiết acid clohydric (HCl) và các men pepsin, lipase. HCl tạo môi trường thuận lợi cho men pepsin hoạt động. Pepsin “cắt” chất đạm thành những chuỗi polypeptid ngắn, tiêu hóa các sợi collagen - một phần của mô liên kết nằm giữa các tế bào của thịt. Chỉ khi các sợi collagen đã được tiêu hóa, men pepsin mới thấm được vào thịt để phân giải chúng. Men pepsin của dạ dày chỉ có tác dụng tiêu hóa được 10-20% chất đạm của thức ăn. Với chất béo, men lipase của dạ dày có tác dụng rất yếu, chỉ tiêu hóa được dạng chất béo đã được nhũ tương hóa .

 

Men tiêu hóa protein, lipid và glucid thành các phân tử đơn giản cuối cùng giúp vật nuôi hấp thu và chuyển hóa được. Men tiêu hóa protein gồm trypsin, chymotrypsin và carboxypolypeptidase, có tác dụng phân giải protein của thức ăn thành polypeptid sau đó lại phân giải thành các dipeptid rồi thành các acid amin.

 

Men tiêu hóa lipid bao gồm lipase phân giải được gần như hoàn toàn trigycerid của thức ăn do ở ruột có mật làm cho lipid của thức ăn bị nhũ tương hóa, phospholipase phân giải mọi loại phospholipid của thức ăn và cholesterol esterase phân giải este của cholesterol thành acid béo và sterol. Men tiêu hóa glucid gồm amylaza phân giải cả tinh bột chín và sống thành maltose, maltase phân giải maltose thành glucose.

 

Tại ruột non, dịch ruột cũng chứa đầy đủ các men tiêu hóa protein, lipid và glucid, phân giải chất dinh dưỡng ở giai đoạn cuối cùng thành những phân tử đơn giản để hấp thụ qua thành ruột vào máu. Thức ăn tại đây được nhào trộn với dịch tụy, mật và dịch ruột. Sự tiêu hóa sẽ được hoàn tất trong lòng ruột và các tế bào niêm mạc ruột. 

 

Nhiều người cho rằng, men tiêu hóa có thể giúp ăn ngon miệng hơn, cũng như là một loại thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm và việc sử dụng men tiêu hóa không đúng chỉ định có thể gây nhiều tác hại.

 

Men tiêu hóa chỉ được sử dụng không thường xuyên, phải ngưng cho ăn tối thiểu 4-5 cữ ăn trong 1 tháng . giúp tiêu hóa 100% thức ăn và giảm thểiu bải thải gây o nhiễm mội trường nuôi. Việc lạm dùng men tiêu hóa cho vật nuôi trong trường hợp chướng bụng, sình hơi có nguy cơ làm các tuyến tiêu hóa trong cơ thể bị ức chế, giảm tiết, giảm hoạt động lâu dài dẫn đến teo, làm vật nuôi càng bị thiếu men tiêu hóa và bị lệ thuộc vào nguồn men tiêu hóa từ ngoài cơ thể.

 

Cần lưu ý: có nhiều loại men vi sinh (probiotic), nhiều người quen gọi là men tiêu hóa rất dễ nhầm lẫn. Men vi sinh như antibio, biolactin, bioflor… bản chất là các loại vi khuẩn hoặc nấm, là những vi khuẩn có lợi cho đường ruột, có tác dụng cạnh tranh với các vi khuẩn có hại có khả năng gây bệnh cho vật nuôi, giúp ngăn ngừa rối loạn tiêu hóa. Vì thế không nên sử dụng lẫn lộn các loại men sử dụng riêng cho vật nuôi giữa loài máu lạnh và máu nóng. Mà tất cả các loại men tiêu hóa đều dùng khi có chỉ định chuyên môn.

 

Nên cho vật nuôi ăn uống đủ dưỡng chất, đa dạng, cân đối thành phần dinh dưỡng để kích thích hệ tiêu hóa làm việc tốt, hoặc có thể bổ sung men tiêu hóa đúng theo chỉ định cho từng lòai vật nuôi

 

Việc bổ sung nước, tăng cường Vitamine , sử dụng mem tiêu hóa hợp lý vào khẩu phần ăn cho vật nuôi sẽ giúp hệ miễn dịch vật nuôi tăng đáng kể, làm giảm nguy cơ phát bệnh và nhiễm bệnh 80-90%, kể cả khi vật nuôi đang ủ bệnh .Đồng thời giúp vật nuôi chống lại các dịch bệnh lâu qua đường hô hấp thường bùng phát trước sau mùa lạnh và mùa nóng. Đặcc biệt những lúc chuyển mùa là điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh bùng phát  

Kính chúc bà con chăn nuôi thành công

 

Biên soạn theo Thịnh Ý